Literature
Typography

So, why is global important, and local indispensable? Globalization is some kind of capital’s “takeover pill’’ of the world It is the present name of colonization. Here, no “state’’ is important. America, England, Europe etc. are just transient loves. The important thing of capital is; it is like an “amphibian’’. For this reason, global values are important: legal arrangement, education, science, religion, technology, etc. All cultural codes are regulated and put on the stage according to these values.

 

This article is published in both English and Turkish, below.

Postmodernism has two legs, one on the “global’’, and the other one on the “local’’. In this sense, it has one’s cake and eats it too. However, in Birgül A. Güler’s words: “Physical closeness is meaningless if social distance is not surpassed. Global localization policy is increasing social distance continuously by using geographical closeness facts.’’ So it keeps the certain love at a platonic level and heightens tensions infinitely. If we look at the world we live in, the thing which is being tried to be told can be perceived starkly. Our all four sides are surrounded by the hell.

We shall pass by theses arrogances and ask: So, why is global important, and local indispensable? Globalization is some kind of capital’s “takeover pill’’ of the world It is the present name of colonization. Here, no “state’’ is important. America, England, Europe etc. are just transient loves. The important thing of capital is; it is like an “amphibian’’. For this reason, global values are important: legal arrangement, education, science, religion, technology, etc. All cultural codes are regulated and put on the stage according to these values.

When it’s time to speak about local’s indispensability, the issue is beyond “capitalist’s boredom.’’ It is also beyond the capitalist’s advantage to choose which cosy bed of the world to make love on. So, what is the issue? Local culture is a sort of “tool of consumption.’’ Either its protection or plunderage depend on consumption’s making an appearance again and again. Well, what does consumption mean? In short: It means contribution to global capital’s obesity.

These have been and still being discussed in details.

Postmodernism is, in this route, a cultural “conditioning pill.’’ This replaces domination and tyranny (!) of reason with “different’’ cultures’ terms like genies/devils/the other world/astrology/mythology/religion etc. This means, these terms are plundering the subconscious by bringing their codes of “democracy’’ and “benefit’’ (!). So, “communicative rationality’’ has been held in high esteem instead of “enlightened/progressive’’ reason. Therefore, this “reason’’, robs this earth by making it drowse off and… I am leaving this here to your creative imagination!...

***

Orhan Pamuk is a product of such a period. The issue is neither “Armenian Genocide’’ nor “massacre of thirty thousand Kurds.’’ We shall pass this by, once. Neither genocide nor massacre, nor holocaust are “activities’’ that stranger to this world. It is quite clear that this will always go on like this. The doers of massacres are indifferent that it can be done by Turks, Kurds, English, French, Americans or Germans. If they are mentioned by person names: Hitler, Saddam, Bush… Right now, observing the chaos in which the world is set, the impossibility of “bloodless hand’’ or “clean hand’’ can be proved over and over.

Unfortunately, there is no “sinless district’’ in the global village. So, The Holocaust, Armenian Deportation, Kurd Massacre, Indian Massacre, race trafficking, Algeria, Vietnam, Iraq, Palestine, Lebanon, Middle East, Balkans… It is impossible to think that “Nobel Committee’’ is unaware of these.

How am I going to continue? Here’s how: Those massacres and genocides didn’t affect Orhan Pamuk’s condition of being rewarded by Nobel, in my opinion! We, Turks, it is clear we like “conspiracy theories’’. We shall not “view with a jaundiced eye!’’ We shall diagnose correctly: With his “prefigurative’’ creativity, Orhan Pamuk, gained the honour of being the biggest Turkish writer of all time, and he had already deserved Nobel. Has it been a long time after, as being an expert of promoting himself; his commercial films, posters, billboards, TV talks occupied the market? I don’t think so! It was as if yesterday’s tale. Then, at least we shall not fall into error about the diagnosis. 

***

The point I want to emphasize is: because the issue is “the reproduction of the local and its consumption’’ which is in the route of postmodernism; it is good to go on from this point. Now, it is time to ask: “is Orhan Pamuk so dexterous using the local’s reproduction and re-consumption?’’ This question is to interrogate the award-givers’ objectivity.

In my opinion, he is absolutely not “that’’ dexterous. Özdemir İnce is “somewhat’’ right about this point. Orhan Pamuk is certainly not an “ordinary’’ author, although he is not the “master of Turkish language’’. We can count many other names before Orhan Pamuk.

Please don’t get me wrong: I am not saying “Orhan Pamuk is a bad author,’’ never… I am just trying to remind that we have much important writers than him. Unfortunately, again, they all are unskilful! They are completely ignorant about “promotive’’ strategies. They don’t have public relations specialists! They don’t have managers! They don’t speak English and have special translators. They didn’t/couldn’t improve themselves with “European style’’. So they worked only at the “local’’ part of the issue; passing the “global field’’ over. This is the nub of the discussion.

In the last ten-fifteen years, literature has made a stride in this direction, as it can be observed. For instance, Murathan Mungan was diligent. Woefully, because “our intelligentsia’’ has been incapable of perceiving the problem rootedly, their guns nearly blasted away! After all they are prone to nationalism a little and they can become obstinate because of their “peasant past’’. Intelligentsia has so much difficulty understanding “co-figurative’’ needs of society, because they didn’t give up “post figurative’’ characteristics yet. In the course of events, our dissident (!) writers and their publishers have been suppressed with “ancestral ways’’. Their lips were buttoned. Only Orhan Pamuk… For his one foot was out, he resisted well! If he had been “stuck in the local’’ or damaged a little more by the “301 crew’’, he would have been shrunk and Nobel has never visited “our village’’.

The term “communicative rationality’’ is this in brief! Its popular name is “promotion/marketing strategies’’, or in a European statement “promotive’’, finally ‘‘incentive strategies’’. The problem is this, in its complete baldness. It is natural: how can “a stranger’’ (Nobel Committee) know your “giant writers’’? How can they know Fazıl Hüsnü Dağlarca? How can they know İlhan Berk? How can they know Tahsin Yücel? How can they know Adalet Ağaoğlu? Until yesterday they had only one name in their mind (Yaşar Kemal); because he refrained somehow, the field remained for Orhan Pamuk.

Unfortunately, the situation is like this: if you can’t commercialize yourself/your product, you cannot reach anywhere in this “global local age’’! Everything you write/produce is doomed to failure. An example for this situation was given by Orhan Pamuk himself, in the beginning of the 80’s. When his first novel Cevdet Bey ve Oğulları wasn’t published in despite of it had been awarded by Milliyet Yayınları, he and his wife advertised in the newspapers writing “The awarded novel is for sale.’’ Careful here, he did not call his publisher to talk about the problem; it was directly an emphasize on “for sale.’’ As it can be seen by this inscription, Orhan Pamuk keeps up his creativity just like he had at the age seven. It can be said that, in this field he has specialized himself! If we count out “fake invoice/fictitious exporters’’, Orhan Pamuk hadn’t settled after “selling’’ Cevdet Bey ve Oğulları, alsohe had become the most discussed writer of our country. As being the “Turkey branch office’’ of “prefigurative’’ age/society, he won Nobel Prize. 

Give credit where credit is due. Really! Orhan Pamuk succeeded a splendid work, as a good “marketing/sales manager’’.

As a result, Orhan Pamuk was the one to breast the tape. I congratulate him.

By the way, Elif Şafak has just earned a prize from Italy… Truly we have become so “awarded’’, haven’t we? “Turkey’s star(s) is blazing!’’

Bernhard Nobel’in Kemikleri 

Postmodernizmin bir ayağı “küresel”de ise, diğer ayağı “yerel”dedir. Bu anlamıyla ne yârdan geçer ne serden. Buna rağmen, Birgül A. Güler’in ifadesiyle: “Fiziksel yakınlık, toplumsal uzaklık aşılamıyorsa anlamsızdır. Küresel yerelleşme politikası, coğrafi yakınlık ölçüsünü kullanarak toplumsal uzaklıkları durmaksızın artırmaktadır.” Yani malum aşkı platonik bir noktada tutup gerilimleri sonsuz sayıda çoğaltmaktadır. İçinde yaşadığımız dünyaya bakılırsa ne söylenmek istendiği tüm çıplaklığıyla algılanır. Dört bir yanımız cehennemi öpüşleri yaşıyor...

Bu ukalalıkları geçelim ve soralım: Peki küresel niçin önemlidir; yerel niçin vazgeçilmezdir? Küreselleşme sermayenin bir tür “dünyayı ele geçirme hapı”dır. Dünyayı sömürgeleştirme/kolonileştirme operasyonunun günümüzdeki adıdır. Burada herhangi bir “devlet”in önemi yoktur. Amerika, İngiltere, Avrupa vs. bunlar gelip geçici aşklardır. Esas olan sermayenin “yüzergezerliği”dir. Bu nedenle küresel değerler önemlidir: Hukuki düzenleme, eğitim, bilim, din, teknoloji vb. tüm kültürel kodlar buna göre düzenlenir ve sahneye konur.

“Yerelin vazgeçilmezliği”ne gelince... Mesele “sermayedar sıkılmasın”dan ötedir. Canı dünyanın hangi yatağında sevişmek istiyorsa orasının “rahatlarına, konforlarına uygun” olması da değildir. Peki nedir? Yerel kültür bir tür “tüketim aracı”dır. Onun korunması da, talan edilmesi de bu tüketimin yeniden ve yeniden arzı endam etmesine bağlıdır. Peki, tüketim ne anlama gelmektedir? Özet olarak: Küresel sermayenin obezleşmesine katkı demektir...

Bunlar ayrıntılarıyla tartışıldı/tartışılıyor.

Postmodernizm bu güzergâhta kültürel bir “koşullandırma hapı”dır. Aklın tahakkümünü ve zorbalığını (!) silkelerken yerine in/cin/şeytan/öte dünya/astroloji/mitoloji/din vs.nin, yani “değişik, farklı” kültürlerin “bilinçaltını talan etmek” anlamına gelen kodların “demokrasisini” ve “yararını” (!) ikame etmektir. Yani “aydınlanmacı/ilerlemeci akıl” yerine “iletişimsel akıl” baş tacı edilir. Böylece bu “akıl”, yeryüzü gezegenini bir güzel uyutup soyar ve… Sonrasını imgelemlerin yaratıcılığına bırakıyorum!...

* * *

Orhan Pamuk böyle bir dönemin mahsulüdür. Mesele ne “Ermeni soykırımı”dır ne de “otuz bin Kürt’ün katledilmesi”dir. Bunu bir kere geçelim. Soykırım da, kırım da, katliam da bu dünyanın yabancısı olduğu “eylemlilikler” değildir. Bundan sonra da olmayacağı, “görülen köyün” malumudur! Bu tür katliamları ha Türkler yapmış ha Kürtler ha İngilizler ha Fransızlar ha Amerikalılar ha Almanlar… Kişi adlarıyla anılırsa: Ha Hitler, ha Saddam, ha Bush… Şu an dünyanın içinde bulunduğu kaosa bakıldığında “kansız el”in, bir başka deyişle “temiz el”in imkânsızlığı defalarca kanıtlanabilir.

Maalesef küresel köyde “günahsız” mahalle yok. Yani “Yahudi soykırımı, Ermeni tehciri, Kürt katliamı, Kızılderili temizliği, Irk tacirliği, Cezayir, Vietnam, Irak, Filistin, Lübnan, Ortadoğu, Balkanlar… Bunlardan “Nobel kurulu”nun habersiz olduğu düşünülemez. 

Sözü nereye mi bağlayacağım? Şuraya: Nobel’in Orhan Pamuk’a verilmesinde bu kırımların, soykırımların falan pek bir etkisi olmamıştır -kanımca-! Biz Türkler, malum, “komplo teorileri”ni pek severiz! “Öküz altında buzağı aramayalım!” Teşhisi doğru koyalım: Orhan Pamuk “prefigürative” yaratıcılığıyla Türkiye’nin gelmiş geçmiş en büyük yazarı payesini edinerek Nobel’i çoktan hak etmişti zaten! Bir “promotive” uzmanı olarak yapıtlarından önce reklam filmlerinin, afişlerin, bilbordların, televizyon muhabbetlerinin piyasayı işgal etmesi üzerinden çok zaman mı geçti? Sanmam! Sanki daha dünkü hikâye gibiydi. Öyleyse hiç değilse teşhis konusunda yanılgıya düşmeyelim.

* * *

Üzerinde durmak istediğim şu: Aslolan postmodern güzergâhta “yerelin yeniden üretimi ve tüketimi” olduğuna göre, tartışmayı bu noktada yürütmekte yarar var.

İmdi, “Yerelin yeniden üretimi, dolayısıyla yeniden tüketimi konusunda Orhan Pamuk çok mu maharetlidir?” sorusuna sıra geldi sanırım. Yani “ödül verenler”in nesnelliklerinin sorgulanması bağlamında sorulması gerektiği için… 

Benim fikrimce, kesinlikle “o denli” maharetli değildir. Özdemir İnce bu noktada “bir miktar” haklıdır! Orhan Pamuk elbette “alelade” bir yazar değildir ama “Türkçenin piri” de değildir. Orhan Pamuk’a sıra gelene kadar Türkçenin ruhu çatlar! 

Lütfen yanlış anlaşılmasın: “Orhan Pamuk kötü bir yazardır” demiyorum, kesinlikle… Sadece ve sadece ondan çok daha değerli yazarlarımızın olduğunu anımsatmaya çalışıyorum. Ama yine maalesef: Hepsi yeteneksiz! “Promo¬tive” stratejiler konusunda tamamen bilgisizler. Halkla ilişkiler uzmanları yok! Menajerleri yok! İngilizceleri yok! Özel çevirmenleri yok! Kendilerini “Avrupai” tarzda yetiştir(e)memişler! Yani işin sadece “mahalli” kısmında at koşturmuşlar; “küresel saha”yı pas geçmişlerdir! İşin püf noktası burası işte!

Son on-on beş yılda bu doğrultuda ciddi adımlar atıldığı gözlendi. Örneğin Murathan Mungan hayli gayretkeşti. Ne yazık ki “bizim aydın kesim” bu meseleyi kökünden kavramaktan aciz olduğundan, sorunun üzerine neredeyse silahla gitti! Ne de olsa bir miktar “köylülük damarları” kabarıktır, “hafiften milliyetçiliğe” de meyillidirler! Yani “postfigüratif” niteliklerini henüz terk etmediklerinden “cofigüratif” toplumun gereklerini kavramakta bir hayli zorlanmaktadırlar. Diyeceğim, sonuçta “atadan kalma usullerle” muhalif (!) yazarlarımızı ve onların yayıncılarını sindirdiler. Hepsi pıstı kaldı! Bir Orhan Pamuk… O da bir ayağı dışarıda olduğundan, iyi direndi! Birazcık daha “yerele tıkılı” kalsaydı veya şu ünlü “301 taifesi”nin birkaç “yumurta darbesi”ni daha yeseydi o da pısacak ve Nobel “bizim köye” uğra(ya)mayacaktı! 

* * *

“İletişimsel akıl” denilen şey özetle bu işte! Bunun popüler ismi, “promosyon/pazarlama teknikleri”, Avrupai ifadeyle “promotive”, yani “özendirici stratejiler”dir. Sorun olanca çıplaklığıyla sadece bu ve bu kadar! Öyle ya senin “dev yazarları”nı “elin adamı” (Nobel kurulu) nereden bilsin? Fazıl Hüsnü Dağlarca’yı nereden bilsin? İlhan Berk’i nereden bilsin? Tahsin Yücel’i nereden bilsin? Adalet Ağaoğlu’nu nereden bilsin? Düne kadar imgelemlerini rahatsız eden tek isim vardı (Yaşar Kemal); o da bir şekilde geri durduğu için meydan tamamen Orhan Pamuk’a kaldı.

Maalesef böyle: Kendini/malını pazarla(ya)mazsan senden bir “şey” olmuyor, bu “küresel yerel çağ”da! Yazdığın/ürettiğin her şey “kendine mahkûmiyet” yaşıyor. Bunun en güzel örneğini, yine ve bizzat Orhan Pamuk vermiş, üstelik ta 80’lerin başında. İlk kitabı Cevdet Bey ve Oğulları Milliyet Yayınları ödülünü aldığı halde basılmayınca, gazeteye ilan veriyorlar (eşiyle birlikte): “Ödül almış roman satılıktır.” Lütfen dikkat edilsin: “… yayımcısını arıyor” falan değil; doğrudan “satılıktır” vurgusu gözümüze batıyor. Bu ibareden de anlaşılacağı üz’re, Orhan Pamuk bir “prefigürative” olarak yedisindeki yaratıcılığını günümüzde de sürdürmektedir; ama elbette bu alanda bir hayli ihtisaslaşmıştır da! “Naylon faturacıları/hayali ihracatçıları” saymazsak “prefigüratif” çağın/toplumun “Türkiye şubesi” olarak Cevdet Bey ve Oğulları’nı “satmak”la kalmamış, o gün bugün ülkemizin en çok tartışılan yazarı olmayı başarmış, bu da yetmemiş Nobel’e uzanmıştır… 

Yiğidin hakkını yiğide vermeli. Harbiden! Orhan Pamuk iyi bir “pazarlama/promosyon elemanı” olarak müthiş bir başarıya imza atmıştır.

Sonuçta ipi göğüsleyen Orhan Pamuk oldu. Kendilerini kutluyorum. 

Bu arada Elif Şafak’a da İtalya’dan bir ödül gelmiş… Sahi ne çok “ödüllü” olduk değil mi? “Türkiye’nin yıldız(lar)ı parlıyor!”

 

Image Credit: Orhan Pamuk KD39den Orhan Pamuk aklamas soL Haber Portal gne

 

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS

Jung for Laymen

Sign up via our free email subscription service to receive notifications when new information is available.